استیکینگ تون چیست؟ راهنمای استیک کردن تون و استیکینگ نقدشونده
استیکینگ تون یعنی تون‌کوینت را پشت اعتبارسنج‌هایی بگذاری که امنیت بلاکچین تون را تأمین می‌کنند و در عوض سهمی از پاداش شبکه بگیری. بیشتر آدم‌ها خودشان اعتبارسنج راه نمی‌اندازند؛ تون را از راه یک استخر استیک می‌کنند و در استیکینگ نقدشونده (Liquid Staking) توکنی می‌گیرند که سهمشان را نشان میدهد. در این مقاله می‌خوانی استیکینگ تون چطور کار میکند، سودش از کجا می‌آید، در ولتیفای چطور تون استیک کنی و چه ریسک‌هایی دارد.
استیکینگ تون چیست؟
استیکینگ تون یعنی قفل کردن تونکوین پشت اعتبارسنج‌هایی که تراکنش‌های بلاکچین تون را تأیید می‌کنند، تا اگر خطا یا تقلب کنند چیزی برای از دست دادن داشته باشند. در عوض، استیک‌کننده‌ها بخشی از پاداشی را می‌گیرند که شبکه به اعتبارسنج‌ها میدهد.
تون یک شبکه‌ی اثبات سهام (Proof of Stake) است؛ یعنی به‌جای ماینرهایی که برق مصرف می‌کنند، اعتبارسنج‌ها تون را به‌عنوان وثیقه می‌گذارند. هر چه تون بیشتری پشت اعتبارسنج‌های درستکار استیک شده باشد، حمله به شبکه سخت‌تر است.
استیکینگ در شبکه‌ی تون چطور کار میکند؟
اعتبارسنج‌های تون با انتخابات تعیین می‌شوند. نامزدها سهمشان را قفل می‌کنند، شبکه یک گروه اعتبارسنج انتخاب میکند و این گروه برای یک دوره‌ی مشخص به اسم دور اعتبارسنجی بلاک می‌سازد و بررسی میکند. وقتی دور تمام شود، گروه بعدی کار را به دست می‌گیرد و سهم‌های قبلی بعد از یک فاصله‌ی کوتاه آزاد می‌شوند.
اعتبارسنج شدن مقدار خیلی زیادی تون و سروری می‌خواهد که شبانه‌روز روشن باشد. برای همین نامینیتورها (Nominator) و استخرهای استیکینگ به وجود آمدند: دارنده‌های کوچک تونشان را در یک قرارداد هوشمند جمع می‌کنند و آن قرارداد به نمایندگی از آن‌ها با اعتبارسنج‌ها استیک میکند و پاداش را تقسیم میکند.
- اعتبارسنج: نود را اجرا میکند، سهم بزرگی قفل میکند و بلاک‌ها را امضا میکند.
- نامینیتور: تونش را از راه یک قرارداد به اعتبارسنج می‌سپارد و در پاداش شریک میشود.
- استخر: قرارداد هوشمندی که سپرده‌های زیادی را جمع میکند و انتخابات و پرداخت پاداش را خودکار انجام میدهد.
استیکینگ نقدشونده (Liquid Staking) تون چیست؟
استیکینگ نقدشونده‌ی تون یعنی استیک کردن از راه استخری که در عوض به تو یک توکن، یعنی یک جتون، میدهد که سهمت از استخر را نشان میدهد. تونت سر کار می‌رود و این جتون در کیف پولت رسید آن است.
پاداش به شکل واریزهای جداگانه نمی‌آید. هر توکن استخر با کسب پاداش کمی تون بیشتر می‌ارزد؛ پس تعداد توکن‌هایت ثابت میماند ولی ارزششان به تون بالا می‌رود. موقع برداشت، توکن‌ها را به استخر برمی‌گردانی و تون را به ارزش روز سهم پس میگیری.
نقدشونده یعنی رسید تو یک توکن معمولی در آدرس خودت است، نه یک ردیف قفل‌شده در پایگاه داده‌ی یک شرکت. استیک تو روی بلاکچین به اسم کیف پول خودت ثبت میشود.
اعتبارسنج، استخر نامینیتور یا استیکینگ نقدشونده؛ فرقشان چیست؟
سه راه رایج برای شرکت در استیکینگ تون هست. فرقشان در مقدار تون لازم، کسی که زیرساخت را اداره میکند و چیزی است که تا وقتی تونت استیک است در دست داری:
| روش | چه کسی نود را اجرا میکند | مقدار لازم | چه چیزی در دست داری | پس گرفتن تون |
|---|---|---|---|---|
| اعتبارسنج شخصی | خودت | سهم خیلی بزرگ | چیز اضافه‌ای نه؛ سهمت قفل است | بعد از پایان دوری که در آن انتخاب شدی |
| استخر نامینیتور | اعتبارسنجی که انتخاب می‌کنی | به قاعده‌ی هر استخر، اغلب زیاد | یک ردیف در قرارداد استخر | بعد از پایان دور |
| استخر استیکینگ نقدشونده | اعتبارسنج‌هایی که استخر با آن‌ها کار میکند | کم؛ در ولتیفای ۱ TON | توکن استیکینگ نقدشونده (جتون) | بعد از پایان دور، حدود ۱۸ تا ۳۶ ساعت |
سود استیکینگ تونکوین از کجا می‌آید؟
سود استیکینگ تونکوین از خود شبکه می‌آید: اعتبارسنج‌ها برای هر دوری که کار می‌کنند تون تازه‌منتشرشده و سهمی از کارمزد تراکنش‌ها می‌گیرند. استخر این پاداش را طبق قواعد خودش به سپرده‌گذارها می‌رساند.
برای همین بازده متغیر است. به مقدار کل تون استیک‌شده در شبکه، عملکرد اعتبارسنج‌ها و تعداد دورهایی که استخر در آن‌ها شرکت میکند بستگی دارد. هر عدد سالانه‌ای که می‌بینی تخمینی از روی دورهای اخیر است، نه قول.
- پاداش به تون پرداخت میشود، نه به تومان یا ارز دیگر.
- بازده بالای اعلام‌شده جلوی ضرر ناشی از افت قیمت تون را نمی‌گیرد.
- دورهای گذشته تضمینی برای دورهای بعد نیستند.
استیک کردن تون در ولتیفای؛ قدم‌به‌قدم
ولتیفای هر جا که در منطقه‌ات فعال باشد «استیکینگ TON» دارد؛ از نوع نقدشونده و از راه یک قرارداد هوشمند استخر استیکینگ تأییدشده روی تون که در اپ با اسم «استخر استیکینگ ۱» دیده میشود. مراحلش کوتاه است:
- در اپ «استیکینگ TON» را باز کن و «استخر استیکینگ ۱» را انتخاب کن.
- مقدار را وارد کن؛ حداقل ۱ TON. اپ حدود ۱.۱ TON را برای کارمزد شبکه کنار می‌گذارد تا اشتباهی کل موجودی‌ات را استیک نکنی.
- صفحه‌ی بازبینی را ببین؛ کارمزد شبکه پیش از تأیید آن‌جا نشان داده میشود.
- با اثر انگشت یا PIN تأیید کن؛ تراکنش روی گوشی خودت امضا میشود.
- تونت به استخر می‌رود و توکن استیکینگ نقدشونده‌ی استخر به کیف پولت می‌آید.
صفحه‌ی استیکینگ TON چه چیزهایی نشان میدهد؟
بعد از استیک، صفحه «استیک‌شده»، «بازده سالانه ≈» (تخمینی که با زمان عوض میشود)، «سود تا امروز» و «دور بعدی» را با ساعت‌های باقی‌مانده از دور فعلی نشان میدهد. با «استیک بیشتر» هر وقت بخواهی به سهمت اضافه می‌کنی.
ولتیفای برای استیکینگ کارمزدی نمی‌گیرد؛ فقط کارمزد شبکه‌ی تون را می‌دهی که پیش از تأیید می‌بینی. آدرس و کد قرارداد استخر تأیید و در اپ در فهرست مجاز ثبت شده و اپ فقط همان یک پیام استیکینگ مجاز را امضا میکند، پس قرارداد جعلی مشابه نمیتواند جایش بنشیند.
برداشت از استیکینگ تون چقدر طول میکشد؟
برداشت از استیکینگ تون ممکن است تا پایان دور اعتبارسنجی فعلی طول بکشد؛ یعنی حدود ۱۸ تا ۳۶ ساعت. تون استخر در طول دور پیش اعتبارسنج‌ها قفل است و فقط وقتی دور بسته شود پرداخت میشود.
در ولتیفای روی «برداشت» بزن؛ صفحه می‌گوید پول تا چند ساعت بعد از درخواست می‌رسد. این تأخیر را در برنامه‌ات حساب کن و تونی را که شاید یکی دو روز آینده برای کارمزد یا پرداخت لازم داشته باشی استیک نکن.
ریسک‌های استیکینگ تون چیست؟
استیکینگ حساب پس‌انداز نیست و اپ هم پیش از تأیید همین را می‌گوید. پیش از شروع این ریسک‌ها را بسنج:
- بازده متغیر: عدد سالانه فقط تخمین است و هیچوقت تضمین نمی‌شود.
- ریسک قیمت: پاداش به تون است و قیمت تون میتواند سریع‌تر از جمع شدن پاداش پایین بیاید.
- زمان انتظار: برداشت ممکن است ۱۸ تا ۳۶ ساعت طول بکشد و نمی‌شود سریع‌ترش کرد.
- ریسک قرارداد هوشمند: تونت در قرارداد استخر است، پس خرابی قرارداد یا شبکه میتواند به ضرر برسد.
- فیشینگ: سایت‌ها و ربات‌های جعلی استیکینگ سود بالا وعده می‌دهند و عبارت بازیابی‌ات را می‌خواهند.
