عیار طلا چیست؟ جدول عیارها و فرق طلای ۱۸ و ۲۴ عیار
عیار طلا نشان می‌دهد از هر ۲۴ قسمت وزن یک قطعه چند قسمت طلای خالص است؛ طلای ۲۴ عیار تقریباً خالص است و طلای ۱۸ عیار ۷۵ درصد طلا دارد و با عدد ۷۵۰ شناخته میشود. در این راهنما جدول عیارها از ۹ تا ۲۴، فرق طلای ۱۸ و ۲۴ عیار، معنی انگ‌هایی مثل ۹۹۹.۹، فرق عیار و قیراط و محاسبه‌ی قیمت طلا بر اساس عیار را می‌بینی.
عیار طلا چیست؟
عیار طلا عددی است که می‌گوید از هر ۲۴ قسمت وزن یک قطعه، چند قسمت طلای خالص است. پس خلوص هر قطعه برابر عیار تقسیم بر ۲۴ است: طلای ۱۸ عیار ۱۸ ÷ ۲۴ = ۰.۷۵، یعنی ۷۵ درصد طلای خالص دارد و بقیه‌ی وزنش فلزهای دیگر است.
روش دوم سنجیدن خلوص، عدد هزارم (Fineness) است که می‌گوید از هر ۱۰۰۰ قسمت چند قسمت طلاست. برای تبدیل، عیار را بر ۲۴ تقسیم و در ۱۰۰۰ ضرب کن؛ ۱۸ عیار همان ۷۵۰ است. در عمل طلای ۲۴ عیار معمولاً خلوص ۹۹.۹ درصد یا بیشتر دارد.
قیمت جهانی طلا برای طلای خالص اعلام میشود. عیار به تو می‌گوید چه سهمی از آن قیمت واقعاً در قطعه‌ی توست.
جدول عیار طلا؛ از ۹ تا ۲۴ عیار
این جدول رایج‌ترین عیارها را با درصد طلای خالص و عددی که معمولاً روی طلا حک میشود نشان می‌دهد. کاربردها کلی‌اند و از کشوری به کشور دیگر فرق دارند.
بعضی عددهای هزارم گرد شده‌اند: ۲۲ ÷ ۲۴ حدود ۹۱.۶۷ درصد است و انگش ۹۱۶ است، و استاندارد ۵۸۵ برای ۱۴ عیار کمی بیشتر از حاصل دقیق ۱۴ ÷ ۲۴ (حدود ۵۸.۳ درصد) است. ۹۹۹ یعنی ۹۹.۹ درصد و ۹۹۹.۹ یعنی ۹۹.۹۹ درصد طلای خالص.
| عیار | درصد طلای خالص | عدد هزارم (انگ) | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| ۲۴ عیار | ۹۹.۹ درصد یا بیشتر | ۹۹۹ / ۹۹۹.۹ | شمش و سکه‌های سرمایه‌ای |
| ۲۲ عیار | ۹۱.۶ درصد | ۹۱۶ | بسیاری از سکه‌های سرمایه‌ای؛ زیورآلات در برخی کشورها |
| ۲۱ عیار | ۸۷.۵ درصد | ۸۷۵ | زیورآلات رایج در کشورهای عربی |
| ۱۸ عیار | ۷۵ درصد | ۷۵۰ | زیورآلات؛ بسیار رایج |
| ۱۴ عیار | ۵۸.۵ درصد | ۵۸۵ | زیورآلات با طلای کمتر و مقاوم‌تر |
| ۹ عیار | ۳۷.۵ درصد | ۳۷۵ | زیورآلات ارزان‌تر در برخی کشورها |
فرق طلای ۱۸ عیار و ۲۴ عیار چیست؟
فرق اصلی طلای ۱۸ و ۲۴ عیار در مقدار طلای خالص است: هر گرم طلای ۱۸ عیار ۰.۷۵ گرم طلای خالص دارد، ولی یک گرم ۲۴ عیار تقریباً تمامش طلاست. برای همین ارزش طلای یک گرم ۱۸ عیار حدود سه‌چهارم یک گرم ۲۴ عیار است.
طلای خالص نرم است و زود خط می‌افتد، خم میشود یا شکلش عوض میشود. به همین دلیل زیورآلات به‌ندرت ۲۴ عیار ساخته می‌شوند و طلای ۲۴ عیار بیشتر به شکل شمش و سکه‌های سرمایه‌ای است. فلزهایی مثل نقره، مس، روی و پالادیوم که با طلا آلیاژ می‌شوند، آن را سختتر و ماندگارتر می‌کنند و رنگش را هم تغییر می‌دهند.
قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار بر پایه‌ی انس جهانی
- مقدار طلا: ۲۴ عیار ۹۹.۹ درصد یا بیشتر؛ ۱۸ عیار ۷۵ درصد.
- سختی: ۲۴ عیار نرم است؛ ۱۸ عیار برای استفاده‌ی روزمره مقاوم‌تر است.
- رنگ: ۲۴ عیار زرد پررنگ است؛ ۱۸ عیار بسته به آلیاژ زرد، سفید یا رز میشود.
طلای زرد، سفید و رزگلد چه فرقی دارند؟
طلای زرد، سفید و رز (رزگلد) همه آلیاژ طلا هستند و رنگشان از فلزهای همراه طلا می‌آید، نه از عیار. یعنی یک قطعه‌ی ۱۸ عیار میتواند زرد، سفید یا رز باشد و باز هم ۷۵ درصد طلا داشته باشد.
- طلای زرد: طلا با ترکیبی از نقره و مس؛ رنگش به طلای خالص نزدیک است.
- طلای رز: سهم مس در آلیاژ بیشتر است و رنگ صورتی‌مایل می‌گیرد.
- طلای سفید: طلا با فلزهای سفیدی مثل پالادیوم؛ اغلب روکشی سفید و براق، معمولاً از رودیوم، هم دارد که با گذشت زمان ممکن است ساییده شود.
طلای ۷۵۰ یعنی چه؟ انگ عیار و فاکتور خرید
طلای ۷۵۰ یعنی طلایی که ۷۵۰ قسمت از هر ۱۰۰۰ قسمت وزنش طلای خالص است؛ همان طلای ۱۸ عیار. روی بسیاری از زیورآلات و شمش‌ها عدد هزارم (مثل ۷۵۰، ۵۸۵ یا ۹۹۹.۹) یا عیار با حرف K (مثل 18K) حک میشود که به آن انگ یا مهر عیار می‌گویند.
انگ ادعای عیار است، نه تضمین آن. قواعد انگ‌زنی از کشوری به کشور دیگر فرق دارد و انگ را هم میشود جعل کرد. پیش از خرید این‌ها را رعایت کن:
- از فروشنده‌ی شناخته‌شده و با فاکتور بخر؛ در فاکتور وزن، عیار، اجرت و مالیات جدا نوشته شود.
- عیار روی انگ را با عیار نوشته‌شده در فاکتور مقایسه کن.
- برای طلای آب‌شده یا قطعه‌ی بدون انگ، عیارسنجی بخواه.
- فاکتور را نگه دار؛ موقع فروش یا اختلاف به کارت می‌آید.
عیار با قیراط فرق دارد
عیار (Karat) خلوص طلا را میسنجد و قیراط (Carat) واحد وزن سنگهای قیمتی است؛ هر قیراط ۰.۲ گرم است. پس «الماس ۱ قیراطی» یعنی سنگی به وزن ۰.۲ گرم و چیزی درباره‌ی عیار طلای حلقه نمی‌گوید.
املای این دو کلمه در زبان‌ها فرق دارد. در انگلیسی آمریکایی برای طلا karat و برای سنگ carat مینویسند، ولی در انگلیسی بریتانیایی carat برای هر دو به کار میرود. در فارسی دو کلمه‌ی جدا داریم: عیار برای طلا و قیراط برای سنگ.
محاسبه قیمت طلا بر اساس عیار
ارزش طلای یک قطعه برابر است با قیمت هر گرم طلای خالص × عیار ÷ ۲۴ × وزن به گرم. به‌جای عیار می‌توانی عدد هزارم ÷ ۱۰۰۰ را بگذاری. این حساب فقط ارزش طلای داخل قطعه را می‌دهد و اجرت ساخت، مالیات و سود فروشنده را در بر نمی‌گیرد.
در بازار ایران قیمت معمولاً به گرم ۱۸ عیار و به «مظنه» گفته میشود. مظنه قیمت یک مثقال (۴.۶۰۸۳ گرم) طلای ۱۷ عیار با عیار هزارم ۷۰۵ است؛ پس قیمت هر گرم ۱۸ عیار تقریباً برابر مظنه تقسیم بر ۴.۳۳۱۸ است، چون ۴.۶۰۸۳ × ۷۰۵ ÷ ۷۵۰ حدود ۴.۳۳۱۸ میشود.
یک مثال فرضی: اگر هر گرم طلای خالص ۱۰۰ واحد پول (به هر ارزی) باشد:
- هر گرم ۲۱ عیار: ۱۰۰ × ۰.۸۷۵ = حدود ۸۷.۵ واحد
- هر گرم ۱۸ عیار: ۱۰۰ × ۰.۷۵ = ۷۵ واحد
- هر گرم ۱۴ عیار (استاندارد ۵۸۵): ۱۰۰ × ۰.۵۸۵ = حدود ۵۸.۵ واحد
- یک انس تروی ۳۱.۱۰۳۴۷۶۸ گرم است؛ پس یک انس طلای خالص از نظر مقدار طلا معادل حدود ۴۱.۴۷ گرم طلای ۱۸ عیار است (۳۱.۱۰۳۴۷۶۸ ÷ ۰.۷۵ = ۴۱.۴۷۱۳).
اجرت ساخت؛ چرا موقع فروش فقط ارزش طلا برمی‌گردد؟
اجرت ساخت هزینه‌ی کار ساختن زیورآلات است که جدا از قیمت طلا گرفته میشود و مالیات و سود فروشنده هم رویش می‌آید. موقع فروش، خریدار معمولاً فقط ارزش طلای داخل قطعه را بر اساس وزن و عیار حساب می‌کند و اجرت و مالیات برنمی‌گردد.
مثلاً یک النگوی ۱۰ گرمی ۱۸ عیار ۷.۵ گرم طلای خالص دارد و قیمت فروشش بر پایه‌ی همین ۷.۵ گرم حساب میشود، هر قدر هم اجرتش زیاد بوده باشد. شمش و سکه معمولاً اجرت زیورآلات را ندارند ولی ممکن است حباب داشته باشند؛ طلای توکنی هم اجرت ندارد ولی کارمزد تبدیل و کارمزد شبکه دارد.
عیار طلا و طلای ولتیفای
طلای ولتیفای طلای توکنی با پشتوانه‌ی طلای فیزیکی است و هر توکن کاملش نماینده‌ی یک انس تروی طلاست. توکن در کیف پول شخصی خودت می‌ماند و اپ موجودی طلایت را به گرم ۱۸ عیار و تومان نشان می‌دهد؛ همان واحدی که در بازار ایران هم رایج است.
صفحه‌ی «طلا» قیمت زنده‌ی هر گرم و نمودار قیمت را در بازه‌ی ۱ روز، ۱ هفته، ۱ ماه یا ۱ سال نشان می‌دهد و در سایت هم صفحه‌ی قیمت طلا و راهنمای قلک طلا هست. یادت باشد قیمت طلا بالا و پایین میشود و در طلای توکنی به صادرکننده‌ای اعتماد میکنی که طلای پشتوانه را نگه می‌دارد.
