قرارداد هوشمند چیست و چطور کار میکند؟
تعریفقرارداد هوشمند (Smart Contract) برنامهای است که روی بلاکچین ذخیره و اجرا میشود و وقتی شرایطش برقرار شود، خودکار و بدون واسطه کار تعریفشده را انجام میدهد؛ مثلاً پول را قفل یا آزاد میکند یا توکن منتقل میکند.
قرارداد هوشمند چطور کار میکند؟
کد قرارداد یک بار روی بلاکچین منتشر میشود و آدرس خودش را میگیرد. از آن به بعد هر کسی میتواند با فرستادن تراکنش به آن آدرس یکی از دستورهایش را اجرا کند و گرههای شبکه نتیجه را یکسان حساب میکنند.
چون کد و وضعیت قرارداد روی بلاکچین است، هیچکدام از طرفین نمیتواند قواعد را یکطرفه عوض کند، مگر اینکه قرارداد از اول امکان بهروزرسانی یا مدیر داشته باشد. اجرای هر دستور هم کارمزد شبکه دارد.
قرارداد هوشمند در عمل؛ چند نمونه
احتمالاً بدون اینکه بدانی هر روز با قراردادهای هوشمند کار میکنی:
- توکنها: تتر ERC20، تتر TRC20 و جتونهای تون هرکدام یک قرارداد هوشمندند.
- ضامن (اسکرو): پول تا تأیید تحویل یا حل اختلاف در قرارداد قفل میماند.
- صرافی غیرمتمرکز: تبدیل توکنها بدون واسطهی متمرکز و با استخرهای نقدینگی.
- کیف پول تون: در شبکهی تون، خود کیف پول هم یک قرارداد هوشمند است.
- طلای توکنی: توکنی که هر واحدش نمایندهی مقدار مشخصی طلای فیزیکی است.
ریسکهای قرارداد هوشمند
قرارداد هوشمند فقط همان کاری را میکند که کدش میگوید، نه آنچه در تبلیغش قول داده شده. برای همین این ریسکها را بشناس:
- باگ در کد میتواند پول را قفل یا قابل سرقت کند و تراکنشها هم برگشتپذیر نیستند.
- قراردادی که مدیر یا امکان بهروزرسانی دارد، یعنی باید به صاحب آن کلید اعتماد کنی.
- امضای تراکنش برای قرارداد ناشناس، مثلاً دادن مجوز خرج نامحدود، میتواند کیف پولت را خالی کند.
- توکن یا قراردادی با اسم آشنا ممکن است جعلی باشد؛ ملاک، آدرس قرارداد است.
قرارداد هوشمند در ولتیفای
در خرید و فروش P2P ولتیفای، تتر فروشنده پیش از پرداخت تو در قرارداد ضامن روی بلاکچین قفل میشود و تا تأیید فروشنده یا رأی رسیدگی به اختلاف همانجا میماند. در راسته هم پول خریدار در قرارداد امانی همان سفارش روی شبکهی تون میماند تا تکلیف سفارش روشن شود. خود کیف پول تون ولتیفای هم یک قرارداد W5 است.