جتون چیست؟ راهنمای ساده‌ی توکنهای شبکهی تون
جتون (Jetton) توکنی روی بلاکچین تون است که با استاندارد توکن همین شبکه ساخته میشود؛ همان‌طور که توکنهای ERC20 روی اتریوم و TRC20 روی ترون هستند. تتر روی تون و نات‌کوین (NOT) هر دو جتون‌اند و آن‌ها را با همان آدرس معمولی TON خودت دریافت میکنی. در این مقاله می‌خوانی جتون تون چطور کار می‌کند، برای ارسالش چه کارمزدی میدهی و جتون واقعی را چطور از جعلی تشخیص بدهی.
جتون چیست و چه فرقی با تونکوین دارد؟
جتون توکنی تعویض‌پذیر روی شبکهی تون است؛ یعنی هر واحدش با واحد دیگر فرقی ندارد، مثل تومان‌های یک حساب بانکی. اسمش از استاندارد توکن تون می‌آید که قواعد مشترکی برای همهی جتونها تعیین می‌کند تا کیف پول‌ها و اپ‌ها همه را یک‌جور بشناسند.
تونکوین جتون نیست؛ رمزارز اصلی خود شبکه است. تونکوین هزینه‌ی کار شبکه را میپردازد، ولی جتونها دارایی‌هایی‌اند که پروژه‌ها و صادرکننده‌ها روی تون می‌سازند، از استیبل‌کوین تا توکن بازی.
جتون تون چطور کار می‌کند؟
هر جتون با یک قرارداد اصلی (Master Contract) شروع میشود؛ قرارداد هوشمندی که اسم، نماد، تعداد اعشار و کل عرضه‌ی توکن را تعریف می‌کند. هویت واقعی هر جتون همین قرارداد اصلی است و آدرسش آن جتون را یکتا می‌کند.
فرق اصلی تون این‌جاست: موجودی جتون تو در یک فهرست بزرگ و مشترک ثبت نمی‌شود. هر دارنده یک قرارداد کوچک جدا به اسم «کیف پول جتون» دارد که آدرسش از روی دو چیز ساخته میشود: آدرس TON تو و قرارداد اصلی همان جتون.
لازم نیست خودت با این کیف پول جتون کاری داشته باشی. وقتی کسی برایت تتر روی تون می‌فرستد، فقط آدرس معمولی TON تو را وارد می‌کند و شبکه توکن را به کیف پول جتون مخصوص تو میرساند. یک آدرس TON برای همهی جتون‌هایت کافی است.
تتر روی تون و نات‌کوین؛ جتون‌های آشنا
شناخته‌شده‌ترین جتونها تتر روی تون، یعنی نسخه‌ی تونی استیبل‌کوین تتر، و نات‌کوین (NOT) هستند که از راه یک بازی تپ‌تو‌ارن تلگرامی و ایردراپش به دست خیلی‌ها رسید. هر دو از یک استاندارد پیروی می‌کنند، پس کیف پول تون هر دو را یک‌جور نگه می‌دارد و می‌فرستد.
تتر روی تون همان تتر است، ولی فقط روی شبکهی تون جابه‌جا میشود. روی ترون یا اتریوم دیده نمی‌شود، پس گیرنده باید مشخصاً تتر روی شبکهی تون را قبول کند.
برای ارسال جتون، تون لازم است؟
بله. هر تراکنش روی تون، از جمله انتقال جتون، کارمزد شبکه را با تونکوین میپردازد، نه با توکنی که می‌فرستی. اگر در کیف پولت تتر روی تون داری ولی اصلاً تون نداری، انتقال انجام نمی‌شود.
کمی تون کنار جتون‌هایت نگه دار. در انتقال جتون بیش از یک قرارداد درگیر است، برای همین کارمزدش معمولاً کمی از انتقال ساده‌ی تون بیشتر است و کیف پولت مقدار دقیقش را پیش از تأیید نشان می‌دهد.
- ارز کارمزد برای هر جتون: TON
- چیزی که گیرنده لازم دارد: فقط آدرس TON
- نمایش کارمزد: در صفحه‌ی بازبینی، پیش از ارسال
برای واریز جتون کامنت (ممو) لازم است؟
کامنت یا ممو فقط وقتی لازم است که به صرافی‌ای واریز میکنی که آن را خواسته. خیلی از صرافی‌ها یک آدرس TON مشترک برای همهی کاربران دارند و از روی کامنت می‌فهمند واریز مال کیست.
اگر صفحه‌ی واریز هم آدرس داده و هم کامنت، هر دو را کپی کن. وقتی جتون را برای دوستت یا به کیف پول خودت می‌فرستی کامنت لازم نیست، چون آن آدرس فقط مال یک نفر است.
فرق جتون با ERC20 و TRC20 چیست؟
جتون، ERC20 و TRC20 همه استاندارد توکناند و هر کدام به بلاکچین خودش وابسته است. ایده یکی است، ولی شبکه، ارز کارمزد و آدرسی که میدهی فرق دارد:
| استاندارد | شبکه | ارز کارمزد | شکل آدرس | ممو لازم است؟ | توکنهای نمونه |
|---|---|---|---|---|---|
| جتون | تون | TON | شروع با UQ یا EQ | فقط برای واریز به صرافی‌ای که کامنت می‌خواهد | تتر روی تون، NOT |
| ERC20 | اتریوم | ETH | شروع با 0x | معمولاً نه | تتر (ERC20)، USDC |
| TRC20 | ترون | TRX (یا انرژی) | شروع با T | معمولاً نه | تتر (TRC20) |
جتون جعلی را چطور تشخیص بدهیم؟
جتون واقعی را آدرس قرارداد اصلی‌اش مشخص می‌کند، نه اسم یا لوگویش. هر کسی در چند دقیقه می‌تواند جتونی به اسم USDT با لوگوی تتر بسازد که هیچ ارزشی ندارد.
جتون‌های اسپم و کلاهبرداری معمولاً رایگان به کیف پولهای زیادی فرستاده میشوند. در اسم یا توضیحشان لینک سایتی برای «کلیم» هست که می‌خواهد کیف پولت را وصل کنی، چیزی را امضا کنی یا عبارت بازیابیات را وارد کنی.
نشانه‌های کلاهبرداری ارز دیجیتال
- آدرس قرارداد اصلی را با منبع رسمی مقایسه کن، نه اسم توکن را.
- توکنهای ناخواسته را اسپم حساب کن و سراغ لینک داخل اسمشان نرو.
- ۲۴ کلمه‌ات را برای گرفتن هیچ توکنی در هیچ سایت، ربات یا فرمی تایپ نکن.
- اگر ایردراپ یا معامله‌ای اول از تو پول خواست، کنار بکش.
جتونها در ولتیفای
ولتیفای فقط توکنهای فهرست تأییدشده‌اش را نشان می‌دهد و قرارداد و تعداد اعشار هر توکن را فقط از همین فهرست می‌گیرد. روی تون یعنی TON، تتر (USDT) و نات‌کوین (NOT). توکن‌هایی که در فهرست نیستند نمایش داده نمی‌شوند و توکنهای اسپم پنهان می‌مانند.
توکن پنهان پاک نشده است. همچنان روی بلاکچین در آدرس تو هست و چون عبارت بازیابیات یک عبارت استاندارد تون است، با بازیابی همین عبارت در یک کیف پول استاندارد دیگر تون می‌توانی آن را ببینی.
پیش از ارسال، صفحه‌ی بازبینی گیرنده و کارمزد شبکه را نشان می‌دهد و درباره‌ی آدرس‌های مشابه هشدار می‌دهد. ولتیفای از TON Connect پشتیبانی نمی‌کند، پس به اپ‌های غیرمتمرکز یا مینی‌اپ‌ها وصل نمی‌شود. هر جا منطقه‌ات اجازه بدهد، با «تبدیل» می‌توانی بین رمزارزها و شبکه‌ها جابه‌جا شوی.
