بلاکچین چیست و چطور کار میکند؟
تعریفبلاکچین (Blockchain) یک دفتر حساب دیجیتال و عمومی است که نسخهاش روی هزاران کامپیوتر نگه داشته میشود و تراکنشها را در بلاکهایی به هم زنجیرشده ثبت میکند؛ طوری که بعد از ثبت، تغییر دادنشان عملاً ممکن نیست.
بلاکچین چطور کار میکند؟
هر بلاکچین از بلاکهایی ساخته شده که هر کدام فهرستی از تراکنشها را در خود دارد. هر بلاک یک اثر انگشت دیجیتال (هش) از بلاک قبلی را هم نگه میدارد؛ برای همین اگر کسی یک تراکنش قدیمی را دستکاری کند، زنجیره از همان نقطه به بعد به هم میریزد و بقیهی شبکه آن را رد میکند.
یک مثال ساده: فرض کن دفتر حساب یک صندوق خانوادگی بهجای اینکه دست یک نفر باشد، یک کپی کامل پیش همهی اعضا باشد. اگر یک نفر رقمی را در دفتر خودش عوض کند، با دفتر بقیه نمیخواند و پذیرفته نمیشود. بلاکچین همین ایده است، با هزاران عضو در سراسر دنیا و رمزنگاری بهجای امضای دستی.
اجماع: چه کسی بلاک بعدی را میسازد؟
هیچ سرور مرکزیای تصمیم نمیگیرد کدام تراکنش درست است. کامپیوترهای شبکه (نودها) با یک قاعدهی مشترک که به آن اجماع میگویند، بر سر بلاک بعدی توافق میکنند. دو روش رایج اینهاست:
- اثبات کار (Proof of Work): ماینرها با قدرت پردازشی برای ساختن بلاک بعدی رقابت میکنند؛ مثل بیتکوین، لایتکوین و دوجکوین.
- اثبات سهام (Proof of Stake): اعتبارسنجها رمزارز شبکه را وثیقه میگذارند و اگر تقلب کنند بخشی از آن را از دست میدهند؛ مثل اتریوم از سپتامبر ۲۰۲۲ و تون.
چرا تراکنش بلاکچین برگشت ندارد؟
وقتی تراکنشی در یک بلاک ثبت شد و چند بلاک دیگر رویش آمد (به این میگویند تأیید)، برگرداندنش عملاً ممکن نیست. هیچ بانک یا پشتیبانیای وجود ندارد که بتواند یک انتقال اشتباه را لغو کند؛ پس پیش از ارسال، آدرس، شبکه و مبلغ را با دقت چک کن.
بلاکچین عمومی ناشناس هم نیست. هر کسی با داشتن آدرس تو میتواند موجودی و سابقهی تراکنشهایش را در یک مرورگر بلاکچین ببیند؛ فقط نام تو روی آدرس نوشته نشده است.
بلاکچین در ولتیفای
ولتیفای به ۱۵ شبکهی بلاکچین وصل است؛ از جمله تون، بیتکوین، اتریوم، ترون، سولانا و BNB Smart Chain. تراکنش روی گوشی خودت ساخته و امضا میشود و سرور فقط تراکنش امضاشده را پس از بررسی به شبکه میرساند؛ ثبت نهایی را خود بلاکچین انجام میدهد.