شاخص ترس و طمع چیست؟ خواندن حال‌وهوای بازار ارز دیجیتال
شاخص ترس و طمع عددی بین ۰ تا ۱۰۰ است که می‌خواهد حال‌وهوای کلی بازار ارز دیجیتال را خلاصه کند؛ عدد پایین یعنی ترس و عدد بالا یعنی طمع. چند سایت دادهی رمزارز نسخهی خودشان را منتشر میکنند که معمولاً بر پایهی بیت کوین است و روزی یک بار بهروز میشود، و روش محاسبه‌شان با هم فرق دارد. در این راهنما می‌بینی این شاخص چه چیزی را می‌سنجد، چطور خوانده میشود و کجا کم می‌آورد؛ این مطلب آموزشی است و توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نیست.
شاخص ترس و طمع ارز دیجیتال چیست؟
شاخص ترس و طمع ارز دیجیتال سنجه‌ای از احساسات بازار است که چند نشانه‌ی بازار و رفتار جمعی را به یک عدد بین ۰ تا ۱۰۰ تبدیل میکند. عدد نزدیک ۰ یعنی سرمایه‌گذارها نگران‌اند و می‌فروشند و عدد نزدیک ۱۰۰ یعنی سرخوش‌اند و می‌خرند.
این شاخص ارزش هیچ کوینی را اندازه نمی‌گیرد. فقط می‌خواهد نشان دهد آدم‌ها درباره‌ی کل بازار چه حسی دارند، با این فرض که احساسات قیمت را بیشتر از آنچه بنیادها توجیه میکنند بالا و پایین می‌برند.
شاخص رسمی واحدی وجود ندارد. چند سایت دادهی رمزارز نسخهی خودشان را با ورودی‌ها، وزن‌ها و مرزهای جداگانه منتشر میکنند؛ پس دو نسخه ممکن است در یک روز دو عدد متفاوت نشان دهند.
عدد ۰ تا ۱۰۰ و محدوده‌های شاخص ترس و طمع
بیشتر نسخهها بازه‌ی ۰ تا ۱۰۰ را به پنج محدوده تقسیم میکنند: ترس شدید، ترس، خنثی، طمع و طمع شدید. عددهای جدول زیر محدوده‌های رایج‌اند، نه استاندارد؛ هر ناشر مرزهای خودش را دارد.
محدوده‌ها را توصیف حال بازار بدان، نه دستور کار. ستون آخر اشتباهی را نشان میدهد که آدم‌ها در هر محدوده بیشتر از همه تکرار میکنند.
| محدوده (معمولاً) | حال‌وهوای معمول بازار | اشتباه رایج |
|---|---|---|
| ترس شدید (حدود ۰ تا ۲۴) | ریزش تند، خبرهای ناامیدکننده، فروش برای خلاص شدن از استرس | فروش هیجانی در کف قیمت بدون برنامه |
| ترس (حدود ۲۵ تا ۴۴) | احتیاط و تردید، قیمت‌های بی‌جهت یا بهبود کند | فرض اینکه ریزش تا ابد ادامه دارد |
| خنثی (حدود ۴۵ تا ۵۵) | حس قوی در هیچ جهتی نیست، خبرها ضدونقیض‌اند | معنا دادن به تغییرهای کوچک روزانه |
| طمع (حدود ۵۶ تا ۷۵) | رشد قیمت، خوش‌بینی بیشتر، حرف زدن بیشتر درباره‌ی رمزارز | خرید بیشتر از برنامه چون بقیه سود میکنند |
| طمع شدید (حدود ۷۶ تا ۱۰۰) | سرخوشی، رالی‌های تند، هیجان میم کوینها، داستان‌های پولدار شدن یک‌شبه | خرید از ترس جا ماندن با هر قیمتی، قرض گرفتن یا دنبال کردن سیگنال کانال‌ها |
شاخص ترس و طمع از چه چیزهایی ساخته میشود؟
هر نسخه دستور پخت خودش را دارد و بیشتر ناشرها آن را فقط کلی توضیح میدهند. نسخهها معمولاً چند تا از این ورودی‌ها را با هم ترکیب میکنند:
- نوسان: بالا و پایین رفتن‌های غیرعادی بزرگ معمولاً نشانه‌ی ترس خوانده میشود.
- مومنتوم و حجم معاملات: حجم خرید زیاد در بازار صعودی معمولاً نشانه‌ی طمع خوانده میشود.
- فعالیت شبکه‌های اجتماعی: اینکه مردم چقدر و با چه هیجانی درباره‌ی رمزارز پست می‌گذارند.
- نظرسنجی: پرسیدن مستقیم از سرمایه‌گذارها درباره‌ی حسشان نسبت به بازار.
- دامیننس بیت کوین: سهم بیت کوین از ارزش بازار کل رمزارزها؛ بالا رفتن این سهم را اغلب نشانه‌ی پناه بردن پول به بزرگ‌ترین کوین از سر احتیاط می‌دانند.
- روند جست‌وجو: اینکه مردم چقدر عبارت‌های مربوط به رمزارز را جست‌وجو میکنند.
شاخص ترس و طمع بیت کوین؛ چرا محور شاخص بیت کوین است؟
بیشتر شاخص‌های ترس و طمع رمزارز عمدتاً از دادههای بیت کوین ساخته میشوند، چون بیت کوین بزرگ‌ترین و پرمعامله‌ترین کوین است. برای همین خیلی‌ها به آن شاخص ترس و طمع بیت کوین می‌گویند.
این نکته وقتی دارایی دیگری داری مهم است. شاخص ممکن است طمع نشان دهد در حالی که کوین کوچکی که داری در حال ریزش است، یا برعکس. شاخص درباره‌ی یک کوین خاص چیزی نمی‌گوید و درباره‌ی استیبل‌کوینی مثل تتر که قرار است نزدیک یک دلار بماند هم هیچ حرفی ندارد.
بیشتر نسخهها روزی یک بار بهروز میشوند؛ پس عدد شاخص حال دیروز یا امروز بازار را توصیف میکند، نه اتفاق ساعت بعد را.
ترس شدید در بازار ارز دیجیتال یعنی چه؟
ترس شدید یعنی ورودیهای شاخص نگرانی زیادی نشان میدهند: معمولاً قیمت‌ها سریع افت کرده‌اند، نوسان بالاست و جمع بدبین است. این فقط توصیف حال فعلی است و نمی‌گوید قیمت باز هم پایین میرود یا برمی‌گردد.
طمع شدید تصویر آینه‌ای آن است: قیمت‌ها سریع بالا رفته‌اند، توجه زیاد است و احتیاط کم. دوره‌های طمع شدید اغلب با هیجان توکن‌های پرریسک همراه‌اند و کلاهبرداری‌ها و پامپ میم کوینها در همین دوره‌ها بیشترین قربانی را می‌گیرند.
مردم شاخص را چطور می‌خوانند؟ جملهی معروف خلاف جمعیت
خیلی‌ها از شاخص به‌عنوان زمینه استفاده میکنند: یادآوری سریع اینکه بازار الان چقدر احساسی است، پیش از اینکه سراغ برنامه‌ی خودشان بروند. شاخص کمک میکند بفهمی کی احساس خودت فقط تکرار احساس جمع است.
یک جملهی معروف سرمایه‌گذاری می‌گوید: «وقتی دیگران طمع دارند بترس و وقتی دیگران میترسند طمع کن.» این یک جمله است، نه قانون. بازار میتواند هفته‌ها یا ماه‌ها در ترس یا طمع بماند و حرکت خلاف جمع در زمان اشتباه هم میتواند به همان اندازه گران تمام شود.
محدودیت‌های شاخص ترس و طمع؛ چرا ابزار زمان‌بندی نیست؟
شاخص ترس و طمع برای سنجیدن حال بازار مفید است و به‌عنوان سیگنال ضعیف. این محدودیت‌ها را در نظر داشته باش:
- عقب‌تر از بازار است: از قیمت‌ها و فعالیت گذشته ساخته میشود و اتفاقی را توصیف میکند که افتاده است.
- میتواند مدتها در حالت شدید بماند: ترس شدید یا طمع شدید ممکن است خیلی بیشتر از حد انتظارت طول بکشد.
- روش محاسبه اغلب شفاف نیست: ورودی‌ها و وزن‌ها بین نسخهها فرق دارند و ممکن است بی‌سروصدا عوض شوند.
- ابزار زمان‌بندی نیست: هیچ محدوده‌ای نمی‌گوید کی بخری یا بفروشی.
- درباره‌ی هیچ کوین خاصی نیست و هدف، بودجه و افق زمانی تو را هم نمی‌بیند.
فومو، فروش هیجانی و عادت‌های برنامه‌محور
دو احساسی که شاخص می‌خواهد بسنجد، در دو اشتباه کلاسیک دیده میشوند. فومو یا ترس از جا ماندن آدم را وادار میکند بعد از جهش قیمت با عجله بخرد. فروش هیجانی هم باعث میشود فقط برای تمام شدن استرس، با ضرر بفروشد.
عادت‌هایی که از قبل تصمیمشان را گرفته‌ای از هر شاخص احساساتی کارسازترند. خرید پله‌ای، یعنی خرید مبلغ ثابت در فاصله‌های منظم، حال‌وهوای روز را از تصمیم بیرون می‌کشد؛ سودی تضمین نمیکند ولی پشیمانی از زمان‌بندی را کم میکند.
- پیش از اینکه بازار شلوغ شود، بنویس هر دارایی را چرا و برای چه مدت نگه می‌داری.
- مبلغ‌ها را از قبل تعیین کن و فقط چون بقیه سود میکنند بالایشان نبر.
- هیچ‌وقت برای عمل کردن بر اساس حال بازار پول قرض نگیر.
- قیمت‌ها را در زمان‌های مشخص نگاه کن، نه هر چند دقیقه یک بار.
دنبال کردن آرام بازار در ولتیفای
ولتیفای کیف پول است، نه پلتفرم معامله، و شاخص ترس و طمع، ارزش بازار، دامیننس یا هیچ اندیکاتوری نشان نمیدهد. تب «بازار» اپ و صفحه‌های قیمت سایت، قیمت زنده با تغییر ۲۴ ساعته و نمودار خطی نشان میدهند؛ صفحه‌های قیمت سایت نمودار ۷ روزه دارند و صفحه‌ی طلا نمودار روزانه تا سالانه.
به‌جای دنبال کردن لحظه‌به‌لحظه‌ی حال بازار، می‌توانی هشدار قیمت بگذاری تا وقتی دارایی به قیمت دلخواهت رسید یا در ۲۴ ساعت به درصد مشخصی تغییر کرد خبرت کند. تصمیم همچنان با خودت است.
