Layer 2 (katman 2) nedir?
TanımLayer 2 (katman 2), ana bir blokzincirin, yani layer 1’in üzerine kurulan, işlemleri kendi başına işleyip sonucu o zincire geri yazan bir ağdır. Ethereum’da Arbitrum, Optimism ve Base gibi layer 2 ağları Ethereum’a dayanırken çok daha düşük ücret alır.
Layer 2 ağları nasıl çalışır?
Ethereum layer 2 ağlarının çoğu rollup’tır. Çok sayıda işlemi toplar, ana zincirin dışında yürütür ve verileri ile sonucu Ethereum’a geri gönderir. Bu gönderimin maliyeti birçok kullanıcı arasında paylaşıldığı için her transfer çok daha ucuza gelir; tıpkı herkesin ayrı taksiye binmesi yerine aynı otobüsü paylaşması gibi.
İki ana tür vardır. İyimser rollup’lar (optimistic rollup), itiraz süresi içinde aksi kanıtlanmadıkça her paketi geçerli sayar. Sıfır bilgi rollup’ları (zero-knowledge rollup) ise paketin doğru olduğunu gösteren kriptografik bir kanıt ekler.
Layer 1, layer 2 ve yan zincirler
Bu terimler sık sık karıştırılır:
- Layer 1: Ethereum ya da Bitcoin gibi kendi güvenliğine sahip temel blokzincir
- Layer 2: bir layer 1’in üzerinde çalışır ve sonucu ona geri yazar; Ethereum’da Arbitrum, Optimism ve Base ya da Bitcoin’de Lightning Network gibi
- Yan zincir (sidechain): kendi doğrulayıcıları olan ve ana zincire bir köprüyle bağlanan ayrı bir zincir; Polygon PoS çoğu zaman böyle tanımlanır
Nelere dikkat etmelisin?
Layer 2 ağları Ethereum gibi hissettirir, ama birkaç fark insanları şaşırtır:
- Arbitrum, Optimism ve Base’de gas, Ethereum’daki değil o ağdaki ETH ile ödenir
- 0x adresin aynıdır ama bakiyeler ayrıdır: Arbitrum’daki ETH Ethereum’da görünmez
- Göndermeden önce alıcının ya da borsanın tam olarak o layer 2 ağını desteklediğini kontrol et
- İyimser bir rollup’tan resmi köprüsüyle Ethereum’a çekim genellikle yaklaşık bir hafta sürer
- Birçok layer 2 ağı işlemleri sıralamak için hâlâ tek bir operatöre, yani sıralayıcıya (sequencer) dayanır
Waletifi’de layer 2 ağları
Waletifi, Arbitrum One, Optimism ve Base’i Ethereum ve diğer EVM ağlarıyla birlikte aynı 0x adresinde destekler. Ağ, alma ve onay ekranlarında gösterilir; o ağda gas için ETH yoksa uygulama seni uyarır.
