لایهٔ دوم (Layer ۲) چیست؟
تعریفلایهٔ دوم (Layer ۲) شبکه‌ای است که روی یک بلاک‌چین اصلی، یعنی لایهٔ اول، ساخته شده؛ تراکنشها را خودش پردازش میکند و نتیجه را دوباره روی همان زنجیره ثبت میکند. در اتریوم، شبکه‌های لایهٔ دوم مانند Arbitrum، Optimism و Base با تکیه بر اتریوم فیس بسیار کمتری می‌گیرند.
شبکه‌های لایهٔ دوم چطور کار می‌کنند؟
بیشتر شبکه‌های لایهٔ دوم اتریوم رول‌آپ (rollup) هستند. تراکنش‌های زیادی را جمع می‌کنند، بیرون از زنجیرهٔ اصلی اجرا می‌کنند و معلومات و نتیجه را دوباره روی اتریوم ثبت می‌کنند. هزینهٔ این ثبت میان کاربران زیادی تقسیم میشود، پس هر انتقال بسیار کمتر هزینه دارد.
دو نوع اصلی وجود دارد. رول‌آپ‌های خوش‌بینانه (optimistic) هر بسته را درست می‌دانند مگر این‌که کسی در دورهٔ اعتراض خلافش را ثابت کند. رول‌آپ‌های دانش صفر (zero-knowledge) یک اثبات رمزنگاری همراه بسته می‌فرستند که درست بودن آن را نشان می‌دهد.
لایهٔ اول، لایهٔ دوم و زنجیرهٔ جانبی
این اصطلاح‌ها اغلب با هم اشتباه گرفته میشوند:
- لایهٔ اول: یک بلاک‌چین پایه با امنیت خودش، مانند اتریوم یا بیت‌کوین
- لایهٔ دوم: روی یک لایهٔ اول اجرا میشود و نتیجه را به آن برمی‌گرداند، مانند Arbitrum، Optimism و Base روی اتریوم، یا Lightning Network روی بیت‌کوین
- زنجیرهٔ جانبی (sidechain): یک زنجیرهٔ جدا با اعتبارسنجهای خودش که با یک پل به زنجیرهٔ اصلی وصل است؛ Polygon PoS اغلب این‌طور توصیف میشود
مراقب چه چیزهایی باشید؟
شبکه‌های لایهٔ دوم حس اتریوم را می‌دهند، اما چند تفاوت مردم را غافلگیر میکند:
- گس در Arbitrum، Optimism و Base با ETH روی همان شبکه پرداخت میشود، نه روی اتریوم
- آدرس 0x شما یکی است، اما موجودی‌ها جدا هستند: ETH روی Arbitrum در اتریوم دیده نمی‌شود
- پیش از ارسال بررسی کنید که گیرنده یا صرافی دقیقاً همان لایهٔ دوم را پشتیبانی میکند
- برداشت از یک رول‌آپ خوش‌بینانه به اتریوم از راه پل رسمی آن معمولاً حدود یک هفته وقت می‌گیرد
- بسیاری از شبکه‌های لایهٔ دوم هنوز برای ترتیب دادن تراکنشها به یک گرداننده به نام sequencer وابسته هستند
شبکه‌های لایهٔ دوم در ولتیفای
ولتیفای Arbitrum One، Optimism و Base را در کنار اتریوم و دیگر شبکه‌های EVM، همه روی همان آدرس 0x، پشتیبانی میکند. شبکه در صفحه‌های دریافت و بررسی نشان داده میشود و اگر روی آن شبکه ETH برای گس نداشته باشید، اپ هشدار می‌دهد.
