DeFi (merkeziyetsiz finans) nedir?
TanımDeFi (decentralized finance, merkeziyetsiz finans), alım satım, borç verme, borç alma ve getiri gibi finans hizmetlerinin banka ya da aracı yerine akıllı sözleşmelerle açık blokzincirlerde çalışmasıdır. Kendi kendine saklama cüzdanı olan herkes hesap açmadan kullanabilir.
DeFi nasıl çalışır?
DeFi’de bir hizmetin kuralları Ethereum, diğer EVM ağları, TON, Tron ya da Solana gibi bir blokzincirdeki akıllı sözleşmelere yazılır. Kendi kendine saklama cüzdanını bağlarsın, bir işlem imzalarsın ve sözleşme onu yürütür. Fonların cüzdanından sözleşmeye gider ve geri döner; her adım zincir üstünde görünür. Şube, mesai saati ya da hesap açma formu yoktur. Başlıca DeFi hizmetleri şunlardır:
- Token takası için merkeziyetsiz borsalar
- Genellikle kripto teminat karşılığında borç verme ve borç alma piyasaları
- Dolara karşı sabit değer koruyan stablecoin’ler
- Staking ve likit staking
- Varlıkları blokzincirler arasında taşıyan köprüler
DeFi’yi farklı kılan ne?
- Açık: sözleşme düzeyinde kayıt ve kimlik kontrolü yoktur, günün her saati erişilebilir
- Kendi kendine saklama: anahtarların sende kalır ve fonların ne zaman bir sözleşmeye gideceğine sen karar verirsin
- Şeffaf: sözleşme kodu ve işlemler herkese açıktır
- Birleştirilebilir: bir hizmet diğerinin üzerine kurulabilir; örneğin bir protokolün token’ı başka bir protokolde teminat olarak kullanılabilir
DeFi’nin riskleri
DeFi aracıyı ortadan kaldırır, onunla birlikte güvenlik ağını da. Bir şey ters giderse genellikle arayabileceğin bir destek hattı, kartta olduğu gibi ödeme itirazı (chargeback) ya da bankadaki gibi bir mevduat sigortası yoktur.
- Köprülere yönelik saldırılar dahil akıllı sözleşme hataları ve hack’ler
- Bir kredinin teminatı gereken seviyenin altına düştüğünde tasfiye (likidasyon)
- Likidite sağlayıcılar için geçici kayıp
- Oltalama siteleri ve kötü niyetli token onayları
- Bir protokolün kurallarını değiştirebilen yönetici anahtarları ya da yönetişim oylamaları
Waletifi bu resmin neresinde?
Waletifi, kriptoyu aracı olmadan kullanmanın başlangıç noktası olan bir kendi kendine saklama cüzdanıdır. İlgili hizmetleri, her ücreti onaylamadan önce göstererek uygulamaya getirir: uygulama içi dönüştürme, ağlar arası transfer, kullanılabildiği yerlerde TON staking ve P2P işlemler için zincir üstü emanet.
