Kripto staking nedir?
TanımStaking, TON ya da Ethereum gibi hisse ispatı (proof of stake) ağlarında coinlerini kilitleyerek işlemlerin doğrulanmasına ve ağın güvenliğine katkı vermek, karşılığında aynı coinle ödül almaktır. Doğrulayıcıyı kendin çalıştırabilirsin; çoğu kişi bir havuzla stake eder.
Staking nasıl çalışır?
Hisse ispatı ağları, blok üretecek ve kontrol edecek doğrulayıcıları (validator) ortaya koydukları coinlere göre seçer. Kurallara uyan doğrulayıcılar ödül kazanır; hile yapan ya da çevrimdışı kalanlar ise stake ettikleri miktarın bir kısmını kaybedebilir. Bu cezaya slashing denir.
Bir doğrulayıcı çalıştırmak büyük bir stake miktarı ve sürekli çevrim içi bir sunucu gerektirir; bu yüzden çoğu kişi coinlerini bir doğrulayıcıya devreder ya da bir staking havuzuna katılır. Havuz doğrulayıcıları çalıştırır ve ödülleri, kendi ücretini düştükten sonra paylaştırır.
Staking yöntemleri
- Delegasyon: bazı ağlarda coinlerin senin kontrolünde kalırken onları bir doğrulayıcıya devredersin
- Staking havuzu: coinlerini senin adına stake eden bir havuz sözleşmesine yatırırsın; çoğu zaman asgari bir tutar ve sabit kilit açma turları vardır
- Likit staking: stake edilen coinlerini temsil eden bir token alırsın; asılları stake’te kalırken bu token’ı tutabilir ya da takas edebilirsin
- Borsada staking: merkezi bir borsa yatırdığın coinleri stake eder; basittir ama anahtarlarını borsa tutar
Riskler ve dezavantajlar
Staking ödülleri değişkendir ve asla garanti değildir. Stake etmeden önce coinlerinin gerçekte nereye gittiğini ve onları geri almanın ne kadar sürdüğünü kontrol et.
- Kilit ve çözülme (unbonding) süreleri: coinlerinin çekilebilir hale gelmesi günler sürebilir
- Ağa ve havuza bağlı olarak slashing ya da doğrulayıcı cezaları
- Havuzlarda ve likit staking tokenlarında akıllı sözleşme riski
- Fiyat riski: ödüller stake edilen coinle ödenir, bu yüzden TL karşılıkları da o coinle birlikte iner çıkar
- Yüksek ödül vaat edip yatırılan parayı çalan sahte staking siteleri
Waletifi’de TON staking
Ülkende kullanılabildiği yerlerde Waletifi uygulamasından TON stake edebilirsin. Anahtarların telefonunda kalır, işlem telefonunda imzalanır ve ağ ücreti onaylamadan önce gösterilir.
