قرارداد هوشمند (Smart Contract) چیست؟
تعریفقرارداد هوشمند برنامهای است که روی بلاکچین نگهداری میشود و وقتی تراکنشی دریافت کند، خودکار و دقیقاً طبق کدش اجرا میشود. توکنها، صرافیهای غیرمتمرکز و ضامن روی بلاکچین همه قرارداد هوشمند هستند و قواعد خود را بدون واسطه اجرا میکنند.
قراردادهای هوشمند چطور کار میکنند؟
قرارداد هوشمند آدرس خود را روی بلاکچین، یک موجودی و مقداری معلومات ذخیرهشده دارد. وقتی تراکنشی به آن میفرستید، گرههای شبکه همه همان کد را اجرا میکنند و روی نتیجه توافق میکنند؛ پس نتیجه به اعتماد به یک شرکت برای انجام آن وابسته نیست.
اجرای کد فیس دارد که با سکهٔ همان شبکه پرداخت میشود: گس در اتریوم و دیگر شبکههای EVM، انرژی در ترون و TON در تون. در تون حتی کیف پول شما هم یک قرارداد هوشمند است و کیف پولهای تازه معمولاً از نسخهٔ W5 کار میگیرند.
نمونههای روزمره
شاید همین حالا هم از قراردادهای هوشمند کار میگیرید، اغلب بدون اینکه متوجه شوید:
- توکنها: تتر و توکنهای دیگر قراردادهایی هستند که حساب میکنند چه کسی چه مقدار دارد
- ضامن: پول قفل میماند تا هر دو طرف تأیید کنند یا اختلاف حل شود
- تبادله: صرافیهای غیرمتمرکز توکنها را از استخرهای نقدینگی تبادله میکنند
- قراردادهای تحفه و پرداخت که وقتی شرطی برآورده شود پول را آزاد میکنند
خطرهایی که باید بشناسید
کد دقیقاً همانطور که نوشته شده اجرا میشود، با همهٔ اشتباههایش. یک نقص در قرارداد میتواند به حملهکنندگان اجازه دهد آن را خالی کنند و انتقالهایی که انجام میدهد بهسادگی برنمیگردند. بعضی قراردادها قابل بهروزرسانی هستند یا مالکی با اختیارهای ویژه، مانند مسدود کردن توکنها، دارند؛ پس «روی بلاکچین» خودبهخود یعنی هیچکس کنترل ندارد نیست.
کار گرفتن از یک قرارداد میتواند به آن اجازههایی هم بدهد. اجازهٔ توکن (approval) به یک قرارداد اجازه میدهد تا وقتی آن را لغو نکردهاید توکنهای شما را خرج کند؛ به همین دلیل سایتهای فیشینگ اجازه میخواهند.
قرارداد هوشمند در ولتیفای
ولتیفای جایی که اعتماد بیشترین اهمیت را دارد از قرارداد هوشمند کار میگیرد. در معاملهٔ P2P، تتر فروشنده پیش از پرداخت شما در یک قرارداد ضامن روی بلاکچین قفل میشود. در راسته، هر سفارش در قرارداد ضامن جداگانهٔ خودش روی تون پرداخت میشود، لینکهای تحفه از یک قرارداد تحفهٔ یکبارمصرف کار میگیرند و کیف پول تون شما خودش یک قرارداد W5 است.