ماینینگ ارز دیجیتال چیست؟ استخراج بیتکوین به زبان ساده
ماینینگ ارز دیجیتال (استخراج) فرایندی است که در آن کمپیوترها تراکنشها را در بلاکها جمع میکنند و برای حل یک معمای اثبات کار (proof of work) رقابت میکنند؛ برنده بلاک را به بلاکچین اضافه میکند و سکههای تازه و فیس تراکنشها را میگیرد. همین کار شبکههایی مثل بیتکوین، لایتکوین و دوجکوین را بدون بانک سرپا نگه میدارد. در این رهنما میخوانید ماینینگ چطور کار میکند، چه هزینهای دارد، چرا ماینینگ ابری و اپهای ماینینگ مبایلی اغلب دام هستند و فرقش با استیکینگ چیست.
ماینینگ ارز دیجیتال چیست؟
ماینینگ یعنی جمع کردن تراکنشهای در انتظار، چیدن آنها در یک بلاک و مسابقه با ماینرهای دیگر برای پیدا کردن جواب درست آن بلاک. اولین ماینری که جواب را پیدا کند بلاک را در شبکه پخش میکند، شبکه آن را بررسی میکند و ماینر پاداش بلاک و فیس تراکنشهای داخل آن را میگیرد.
پاداش بلاک راهی است که سکههای تازه در شبکههای اثبات کار وارد گردش میشوند. برای همین به آن استخراج میگویند: مثل کندن طلا، تولید چیزی کمیاب زحمت و منابع واقعی میخواهد.
ماینر همان کمپیوتر یا شخصی است که این کار را انجام میدهد. هر کسی میتواند وارد شود، اما رقابت جدی تجهیزات تخصصی و برق ارزان میخواهد.
استخراج بیتکوین چطور کار میکند؟
استخراج بیتکوین با حدس زدن کار میکند. معما میانبر ندارد: ماینر یک عدد کوچک را در بلاک عوض میکند و بارها و بارها آن را از تابع هش عبور میدهد تا نتیجه از هدفی که شبکه تعیین کرده پایینتر شود.
همین کار شبکه را امن نگه میدارد: هر بلاک روی بلاک قبلی ساخته میشود، پس تغییر یک تراکنش قدیمی یعنی ساختن دوبارهٔ آن بلاک و همهٔ بلاکهای بعدی، سریعتر از کل شبکه. شبکه سختی را خودکار تنظیم میکند تا بلاکها با فاصلهٔ منظم برسند.
- جمع کردن: ماینر تراکنشهای در انتظار را انتخاب میکند، معمولاً آنهایی که فیس بیشتری میدهند.
- ساختن: آنها را در یک بلاک نامزد میچیند که به بلاک قبلی اشاره دارد.
- حدس زدن: بلاک را بارها با عددهای مختلف هش میکند تا یک نتیجه هدف را برآورده کند.
- پخش کردن: بلاک برنده به شبکه فرستاده میشود و نودهای دیگر در چند لحظه آن را تأیید میکنند.
- تکرار: همه سراغ بلاک بعدی میروند و هر بلاک تازه یک تأیید دیگر به بلاکهای قبلی اضافه میکند.
دستگاه ماینینگ: از CPU تا GPU و ASIC
تجهیزات ماینینگ از سه مرحلهٔ اصلی گذشته است. در روزهای اول بیتکوین، پروسسر یک کمپیوتر معمولی (CPU) کافی بود. بعد ماینرها سراغ کارت گرافیک (GPU) رفتند که میتواند تعداد زیادی محاسبهٔ ساده را همزمان انجام دهد.
امروز بیتکوین تقریباً فقط با ASIC استخراج میشود، تراشههایی که فقط برای یک الگوریتم هش ساخته شدهاند. لایتکوین و دوجکوین الگوریتم دیگری دارند، اما آنجا هم دستگاههای اختصاصی دست بالا را دارند.
ASIC یک الگوریتم نمیتواند سکههای الگوریتم دیگر را استخراج کند و مدلهای قدیمی با آمدن مدلهای کممصرفتر عقب میمانند. برای همین کمپیوتر خانگی یا مبایل در برابر فارمهای حرفهای شانس واقعی ندارد.
آیا ماینینگ سودآور است؟ هزینههای واقعی
سودآوری ماینینگ به سه چیز بستگی دارد که در اختیار شما نیست: قیمت برق، سختی شبکه و قیمت سکه. اگر یکی از آنها علیه شما تغییر کند، همان دستگاه از سود به زیان میرود.
جدا از خود دستگاه، ماینینگ هزینههایی دارد که تازهکارها اغلب دست کم میگیرند:
- برق: دستگاهها شبانهروز کار میکنند، پس برق معمولاً بزرگترین هزینهٔ دائمی است.
- خنکسازی: ماینرها گرمای زیادی تولید میکنند و تهویه یا ایرکاندیشن لازم دارند.
- سروصدا: پکههای ASIC آنقدر پرصدا هستند که بیشتر خانهها جای مناسبی برایشان نیستند.
- فرسودگی: دستگاه کهنه و خراب میشود و با آمدن مدلهای بهتر ارزشش را از دست میدهد.
- فیس استخر و نگهداری: بیشتر ماینرها پاداش را از طریق استخر تقسیم میکنند و استخر سهم خود را برمیدارد.
هاوینگ چه اثری روی ماینرها دارد؟
هاوینگ پاداش بلاک بیتکوین را هر ۲۱۰,۰۰۰ بلاک، یعنی تقریباً هر چهار سال، نصف میکند. آخرین هاوینگ در اپریل ۲۰۲۴ در بلاک ۸۴۰,۰۰۰ رخ داد.
بعد از هر هاوینگ ماینرها برای همان کار نصف سکهٔ تازه میگیرند، پس فیس تراکنشها به مرور سهم بزرگتری از درآمدشان میشود. ماینرهای کمبازده ممکن است دستگاه را خاموش کنند و سختی دوباره تنظیم شود. اثر هاوینگ بر قیمت معلوم نیست و هیچکس نمیتواند پیشبینیاش کند.
اثبات کار و اثبات سهام: چه فرقی دارند؟
اثبات کار (proof of work) و اثبات سهام (proof of stake) دو روش برای تعیین کسی هستند که بلاک بعدی را اضافه میکند. در اولی ماینرها قدرت محاسبه و برق خرج میکنند؛ در دومی اعتبارسنجها سکه را بهحیث وثیقه قفل میکنند و اگر تقلب کنند بخشی از آن را از دست میدهند.
اتریوم تا سپتمبر ۲۰۲۲ ماینینگ داشت و بعد با بهروزرسانیای به نام The Merge به اثبات سهام رفت. TON هم با اثبات سهام کار میکند، پس ماینینگ ندارد و دارندگان از طریق استیکینگ مشارکت میکنند.
| جنبه | اثبات کار | اثبات سهام |
|---|---|---|
| بلاک چطور ساخته میشود | ماینرها برای حل معمای هش مسابقه میدهند | اعتبارسنجها بر اساس سکههای قفلشده انتخاب میشوند |
| مصرف انرژی | زیاد؛ امنیت از برق مصرفشده میآید | کم؛ امنیت از وثیقهٔ قفلشده میآید |
| چه کسی شرکت میکند | هر کسی با دستگاه ماینینگ و برق | اعتبارسنجها، یا دارندگانی که از طریق استخر استیک میکنند |
| پاداش برای | استخراج یک بلاک درست | اعتبارسنجی صادقانه |
| نمونهها | بیتکوین، لایتکوین، دوجکوین | اتریوم (از سپتمبر ۲۰۲۲)، TON |
استخر ماینینگ چیست و پاداش کجا میرود؟
استخر ماینینگ گروهی از ماینرهاست که قدرت محاسبهشان را یکی میکنند و پاداش را به نسبت کار هر کدام تقسیم میکنند. یک ماینر کوچک تنها ممکن است مدت بسیار طولانی منتظر یک بلاک بماند؛ در استخر پرداختها کوچکتر اما منظمترند.
استخر پاداش را به آدرسی که شما میدهید میفرستد. ولتیفای کیف پول است، نه خدمت ماینینگ: نه ماینینگ میکند و نه ماینینگ میفروشد. اما میتوانید آدرس دریافت بیتکوین، لایتکوین یا دوجکوین خود در ولتیفای را به استخر بدهید تا سکهها به کیف پولی برسند که کلیدش روی مبایل خود شماست.
پیش از ثبت آدرس پرداخت، مطمئن شوید استخر این نوع آدرس را میپذیرد و سکهٔ درست را انتخاب کردهاید. بیتکوینی که به آدرس لایتکوین فرستاده شود، یا برعکس، نمیرسد.
ماینینگ ابری واقعی است؟ ماینینگ با مبایل ممکن است؟
بیشتر پیشنهادهای ماینینگ ابری و اپهای ماینینگ مبایلی یا کلاهبرداریاند یا سودی ندارند. ماینینگ ابری یعنی به یک شرکت پول بدهید تا به جای شما استخراج کند؛ بسیاری از این سایتها هیچ دستگاهی ندارند و به کاربران اول از پول کاربران تازه میپردازند تا روزی که ناپدید شوند.
ماینینگ با مبایل هم واقعبینانه نیست. مبایل بسیار ضعیفتر از دستگاه ماینینگ است، داغ میشود و بتریاش زود تمام میشود، و بسیاری از اپهایی که خود را ماینینگ مینامند فقط امتیاز یا توکن پخش میکنند و اعلان نشان میدهند. به این نشانهها دقت کنید:
نشانههای کلاهبرداری ارز دیجیتال
- درآمد روزانه یا ماهانهٔ تضمینشده، هر اتفاقی که برای قیمت سکه بیفتد.
- فشار برای آوردن دوستان، با بونس وابسته به معرفی.
- بسته شدن برداشت تا وقتی پول بیشتری واریز کنید، فیس بدهید یا پلان را ارتقا دهید.
- درخواست عبارت بازیابی برای وصل کردن کیف پول یا گرفتن پاداش.
آیا ماینینگ ارز دیجیتال قانونی است؟
قانونی بودن ماینینگ به جایی که زندگی میکنید بستگی دارد و قانونها تغییر میکنند. بعضی کشورها جواز میخواهند، بعضی تعرفه یا قاعدهٔ خاص برق برای ماینرها دارند و بعضی ماینینگ را محدود یا ممنوع کردهاند.
پیش از خرید هر دستگاهی، قانونهای کشوری را که در آن زندگی میکنید بررسی کنید، از جمله قاعدههای برق و مالیات. استفاده از برق یارانهای یا غیرمجاز میتواند جریمههای سنگین داشته باشد، حتی جایی که خود ماینینگ مجاز است.