NFT nedir?
TanımNFT (non-fungible token, değiştirilemez token), dijital sanat, koleksiyon parçası, bilet ya da kullanıcı adı gibi belirli bir öğenin sahibini kaydeden benzersiz bir blokzincir tokenıdır. Coinlerin aksine bir NFT başkasıyla bire bir takas edilemez; her birinin kimliği ayrıdır.
NFT’ler nasıl çalışır?
USDT gibi bir coin misli (fungible) bir varlıktır: her birimi birbirinin yerine geçer, tıpkı senin 100 TL’nin benim 100 TL’mle aynı değerde olması gibi. NFT ise her token’a kendi kimliğini (ID) ve ad, görsel, özellikler gibi meta verilere bir bağlantı veren bir akıllı sözleşmeyle oluşturulur. Blokzincir hangi adresin hangi ID’ye sahip olduğunu kaydeder; transfer de diğer token transferleri gibi işler.
NFT’ler birçok ağda bulunur. Ethereum ve diğer EVM zincirleri ERC-721 ve ERC-1155 gibi standartlar kullanır; TON’un koleksiyonlar, kullanıcı adları ve alan adları için kullanılan kendi NFT standardı vardır; Solana ve diğer zincirlerin de kendi standartları vardır.
Gerçekte neye sahip olursun?
Bir NFT’ye sahip olmak, adresinin zincir üstünde o token ID’sini tutması demektir. Bu sana otomatik olarak eserin telif hakkını vermez; görselin kendisi de çoğu zaman zincir dışında saklanır, yani barındırma sona ererse kaybolabilir. Öğeyle neler yapabileceğin, yaratıcının lisansına ve projenin koşullarına bağlıdır. NFT’ler genellikle şu alanlarda kullanılır:
- Dijital sanat ve koleksiyon parçaları
- Kullanıcı adları ve alan adları
- Etkinlik biletleri ve üyelikler
- Oyun içi eşyalar
Fiyat ve likidite
Bir NFT’nin sabit bir değeri yoktur. Fiyatı, bir sonraki alıcının ödemeye razı olduğu tutardır; birçok koleksiyon da nadiren işlem görür, bu yüzden bir zamanlar yüksek fiyata satılmış bir NFT’yi herhangi bir fiyata satmak bile zor olabilir. Bir koleksiyonun taban fiyatı (floor price), yani en ucuz ilanı, hızla değişebilir.
Riskler ve dolandırıcılıklar
NFT’lerin de coinlerinle aynı anahtarlarla kontrol edilir; yani kurtarma ifadene sahip olan biri onları da alabilir.
- Popüler bir koleksiyonun adını ve görsellerini kopyalayan sahte koleksiyonlar
- Cüzdanına istenmeden gönderilen, dolandırıcılık sitelerine bağlantı içeren NFT’ler
- Bir oltalama sitesinde pazar yeri onayı imzalamak; bu, dolandırıcıların NFT’lerini transfer etmesine izin verir
- Görseli ya da ayrıcalıkları sonradan ortadan kaybolan bir öğe için ödeme yapmak
