Kripto emanet (escrow) nedir?
TanımKripto emanet (escrow), bir kripto ödemesinin anlaşma şartları yerine gelene kadar tarafsız bir aracıda, çoğu zaman bir akıllı sözleşmede kilitli tutulması, sonra satıcıya geçmesi ya da alıcıya iade edilmesidir. Böylece birbirini tanımayan iki kişi güvenle işlem yapabilir.
Emanet nasıl çalışır?
Klasik emanette parayı, anlaşma tamamlanana kadar avukat ya da emanet şirketi gibi güvenilir bir üçüncü taraf tutar. İkinci el alışverişte bilinen “güvenli ödeme” sistemleri de aynı mantıkla çalışır. Kripto emanet aynı işi yapar, ancak fonlar birinin banka hesabında değil, bir blokzincirdeki akıllı sözleşmede durabilir. Paranın kim tarafından, kime ve ne zaman serbest bırakılacağına sözleşmenin kuralları karar verir.
- Kilitleme: ödeyen taraf fonları emanete yatırır
- Teslim: diğer taraf ürünü kargolar, hizmeti verir ya da ödemeyi gönderir
- Serbest bırakma: teslimat onaylanınca fonlar satıcıya geçer
- İade ya da anlaşmazlık: anlaşma bozulursa fonlar geri döner ya da bir hakem karar verir
Saklamalı emanet ile akıllı sözleşmeli emanet
Saklamalı bir emanet hizmetinde kriptoyu bir şirket kendi cüzdanında tutar; yani onun dürüstlüğüne ve güvenliğine güvenirsin. Akıllı sözleşmeli emanette ise fonlar, bir blok gezgininde (block explorer) kontrol edebileceğin bir sözleşme adresinde durur ve kod yalnızca yazıldığı sonuçlara izin verir; örneğin satıcıya ödeme ya da alıcıya iade.
Bir sözleşme kargonun ulaşıp ulaşmadığını ya da banka havalesinin gelip gelmediğini göremez. Bu yüzden çoğu tasarım süre pencereleri, bir süre dolduğunda devreye giren otomatik sonuçlar ve anlaşmazlıklar için bir hakem ekler.
Emanetin yapamadıkları
- Ödemeyi teslimata bağlar ama ürünün kalitesini ya da karşı tarafın dürüstlüğünü garanti edemez
- Sözleşme kodundaki bir hata fonları kilitleyebilir ya da riske atabilir
- Anlaşmazlıklarda hakem karar verir; bu yüzden başlamadan önce anlaşmazlık kurallarını oku
- Emanetin dışında yapılan hiçbir ödeme korunmaz
Waletifi’de emanet
Waletifi zincir üstü emaneti iki yerde kullanır. P2P işlemlerde, alıcı ödemeden önce satıcının USDT’si bir emanet sözleşmesinde kilitlenir. Uygulama içi pazaryeri Raste’de ise her sipariş TON üzerinde kendine ait bir emanet sözleşmesine ödenir ve alıcı teslim aldığını onaylayınca serbest bırakılır; anlaşmazlıklarda hakem karar verir, yüksek tutarlı kararlar iki yöneticinin onayını gerektirir. Waletifi ödemeyi hiçbir zaman kendi hesabına almaz.
