Özel anahtar (private key) nedir?
TanımÖzel anahtar (private key), bir kripto adresinin sahibi olduğunu kanıtlayan ve o adresten işlem imzalamanı sağlayan, genellikle 256 bit uzunluğunda gizli bir sayıdır. Özel anahtarı bilen herkes fonları kontrol eder; anahtar sıfırlanamaz ya da değiştirilemez.
Özel anahtar nasıl çalışır?
Özel anahtar, bir anahtar çiftinin bir yarısı olarak çalışır. Cüzdan özel anahtardan bir açık anahtar, açık anahtardan da adresini hesaplar; bu matematik yalnızca tek yönde işler, bu yüzden adresini paylaşmak anahtar hakkında hiçbir şey ele vermez.
Kripto gönderdiğinde cüzdan, özel anahtarı kullanarak tam o işlem için bir dijital imza oluşturur. Her düğüm imzayı adresine göre kontrol edebilir ve bunu yaparken anahtarın kendisini hiç görmez.
Özel anahtar, kurtarma ifadesi ve adres farkı
Özel anahtar, kurtarma ifadesi (seed phrase) ve adres birbiriyle ilişkilidir ama birbirinin yerine kullanılamaz:
- Adres: herkese açıktır ve paylaşmak güvenlidir; başkalarının sana para gönderdiği yerdir
- Özel anahtar: gizlidir; tek bir adresi kontrol eder ve çoğu zaman 64 onaltılık (hexadecimal) karakter olarak gösterilir
- Kurtarma ifadesi: gizlidir; cüzdanın her ağdaki bütün özel anahtarlarını türettiği 12 ila 24 kelimedir
Özel anahtarlar nasıl çalınır?
Özel anahtarlar neredeyse hiçbir zaman bilgisayarlarla kırılmaz: yaklaşık 2 üzeri 256 olası anahtar vardır, tahmin edilemeyecek kadar çok. Bunun yerine insanlar ve cihazlar üzerinden çalınırlar:
- Cüzdanını “doğrulamanı” ya da “senkronize etmeni” isteyen oltalama siteleri
- Sohbetlerde ve sosyal medyada sahte destek görevlileri
- Root’lu telefonlarda ya da virüslü bilgisayarlarda zararlı yazılım
- Ekran görüntülerine, notlara ya da bulut depolamaya kaydedilmiş anahtarlar veya ifadeler
Waletifi’de özel anahtarlar
Waletifi’de özel anahtarlar 24 kelimelik ifadenden telefonunda türetilir ve telefondan asla çıkmaz. Android Keystore’daki donanım destekli bir anahtarla şifrelenir ve parmak izin ya da PIN’inle açılır; işlemler telefonda imzalanır, sunucumuz yalnızca zaten imzalanmış işlemleri ağa iletir.
